Sahaflar'dan Berlin'e
1970'li yıllarda aşık olduğum İstanbul'umun "Sahaflar Çarşısı"ndaki kitap kokusuyla büyüdüm. 1980 yılında geldiğim Berlin'de beni bir süre kitap kokularından ayıran Kimya öğrenimi yaptım. İstanbul'a olan hasretim beni şiire yöneltti. Derken kendimi gazeteciliğin içinde buluverdim. Milliyet, Sabah, 8.Gün ve Cumhuriyet (Hafta) gazetelerinde politika, eğitim, kültür ve sanat haberleri yazdım ve söyleşiler yaptım. 5 yıldır Haber müdürü olduğum Merhaba dergisinde sanat ve kültür haberleri yazıyor, Türkiye'den gelen tiyatro sanatçılarımız ve Almanya'da sesini duyuran tiyatro sanatçısı gençlerimizle söyleşiler yapıyor, kültür metropolü olan Berlin'deki sanat ve kültür etkinliklerini duyurmaya çalışıyorum. KULİS adını verdiğim bu köşemde Türk Tiyatrosu'na emeği geçmiş sanatçılarımızla yapmış olduğum ve yapacağım sohbetlerimi sizlerle paylaşacağım için sevinçliyim... sizlere Merhaba
ADEM DURSUN / BERLİN


 

"Rüya gibi uçan yıllar"da

ömrünün 60 yılını notalar arasında geçiren

bestecimiz Avni Anıl'la

"Biraz kül biraz duman"lı bir sohbet...

Bestelerini zaman zaman mırıldandığım değerli bestekar Avni Anıl'la yapmış olduğum "Biraz Kül Biraz Duman"lı sohbetime geçmeden önce, zaman zaman Berlin'e geldiğinde sohbet etme fırsatını bulduğum değerli bestecilerimizden İstanbul Devlet Opera ve Balesi Orkestra Şefi Selman Ada ile "tiyatro-müzik ilişkisi üzerine" yaptığım sohbetimden bir bölüm aktarmak istiyorum:

"Bir tiyatro oyuncusu -birkaç istisna hariç- başka bir dilde oynayamadığı için oyunculuk yeteneğini de sadece kendi dilinde gösterebilmekte. Bu açıdan baktığımızda opera, müziğin sınır tanımayan direkt iletişimi sayesinde tercüme sorununu aşmakta, opera oyuncuları sanatlarını çok farklı ülkelerde ve dillerde sergileyebilmektedir. Opera aslında müziğin ağırlıklı olduğu bir tiyatro türüdür. Müzikli tiyatro oyunlarına baktığımızda önceleri operetin, daha sonra da sinemanın ortaya çıkmasıyla müzikallerin yaygınlaştığını görüyoruz. Opera, tiyatronun, dansın ve müziğin birleşmesinden doğan ve dil farkı sorununu epeyce azaltan bir türdür. Ancak (hiç müziksiz de olsa) elbette tiyatro oyunu tiyatro oyunudur. Bazen tiyatro oyunlarında sadece enstrümantal müzik kullanıldığını görüyoruz. Burada müzik, dramı desteklemek için kullanılmaktadır. Tiyatro, dans ve müzik

  ritüellik sanatlarıdır. Bu ortak paydada mükemmel buluşurlar. Bu üç temel sahne sanatından her biri ister tek başına ister külliyen olsun, insan zihni sayesinde vücut bulmaktadır. İş, ustaların ustalığına kalıyor.

Sahnede sözün girdiği her koşulda tiyatro vardır.

İnsanı insan yapan tiyatro..."

1988 yılından bu yana, klasik Türk müziğinin otantik yapısından ödün vermeden, Berlin ve Almanya'nın çeşitli kentlerinde sayısız konserler veren Berlin Klasik Türk Müziği Derneği, 15. yılını 60 yıldır Türk sanat müziğine değerli eserler vermiş olan besteci Avni Anıl'la kutladı. SFB Radio Multikulti Türkçe Bölümü'nün de desteği ile SFB konser salonunda, Dündar Atalay'ın ve Avni Anıl'ın yönetiminde Avni Anıl'a ait 23 eser yorumlandı.
  Şarkılarından birçoğu, son 50 yılın en sevilen şarkıları oldu. "Biraz Kül Biraz Duman", Ağla Gitar", "Aşk Bu Değil Yapma Güzel", "Bir Ateşim Yanarım", "Sevmiyorum Seni Artık", "Akşamın Olduğu Yerde Bekle Diyorsun"... gibi. Sizlere 60. sanat yılını kutlayan çağdaş bestecimiz Avni Anıl'la yaptığım kısa sohbetimi sunuyorum.
 

60 yıllık sanat yaşamınızı özetler misiniz?

 1928 yılında İstanbul'da doğdum. 1943 yılında Üsküdar Halkevi'nde müzik eğitimi almaya başladım. Yani 1943 yılından bu yana 60 yıldır notasız bir günüm olmadı. Müziğin temel bilgilerini aldığım yedi yıl içerisinde Emin Ongan'dan ders aldım. Refik Fersan, Sadettin Kaynak ve Sadi Işılay'dan yararlandım. 150 civarında beste yaptım. 1955 yıllarında çeşitli

gazetelerde sanat yazıları yazdım. Yine bu yıllarda İstanbul Radyosu'nda redaktörlük, 70'li ve 80'li yıllarda İzmir Radyosu'nda Türk Müziği Şube Müdürlüğü yaptım. 1967-72 yılları arasında "Musiki ve Nota" adlı 5 ciltlik dergi, "Anılar ve Belgelerle Musikimiz Sözlüğü" adlı 5 ciltlik kitap, "Bestecilerimizden Ezgiler" adlı notalı fasiküller yayınladım. Bunların dışında, Kültür Bakanlığı İzmir Devlet Korosu'nda uzman sanatçılık, Devlet korolarında sınav komisyon üyeliği, Bursa ve Adana Konservatuarlarını kurma çalışmalarında bulundum. TRT televizyonlarında "Bir Besteci", "Musikimizden Portreler", "Sözden Söze" gibi programların metin yazarlığını ve müzik yönetmenliğini yaptım.

 

Berlin Merhaba Dergisi'nin katkısıyla hazırlanmıştır.
 

İlk besteniz ve hangi bestenizle tanındınız?

 İlk bestemi 1951 yılında yaptım. Rast makamında "Sordular Mecnuna" adlı bir beste idi. Hicaz makamındaki "Dil Şad Olacak" adlı bestemle de tanındım. Arkasından Nihavend makamındaki "Biraz Kül Biraz duman" adlı bestem gelir.

 En son bestenizi ne zaman yaptınız?

 Bir ay evvel yaptım. Bugünlerde Türkiye radyolarında dinleyeceksiniz. Artık öyle bir dönemdeyiz ki, bizim yolumuzda çalışan bestecilerin özel televizyonlar ve piyasadaki kasetlerle ilgisi yok!.. Ancak TRT'de ve bu tip halka açık konserlerde dinleyebilirsiniz. Son bestem "Sen Gelmeyi Bilmiyorsun" dizeleriyle başlıyor.

 Önceleri tek TRT vardı, oysa şimdi bir sürü tv programı var. Aralarındaki reyting savaşına ne diyorsunuz?

 Rekabet güzel. Ancak özel televizyonların çoğalması yozlaşmayı da beraberinde getirdi. Reyting uğruna kalitesiz işler yapılıyor. Değişiklik olmalı, ancak değişim, gelişmeyi ve kaliteyi de beraberinde getirmeli...

Son senelerde neler yapıyorsunuz?

 Bütün Türkiye'yi ve yurtdışını geziyorum. Ülkemi köy köy, ilçe ilçe dolaşıyorum. Üniversite koroları, devlet koroları, üniversite dersleri, panellerde bulunuyorum. 60 yıldır dolaşıyorum.

 Evet, şarkılarından birçoğunun son 50 yılın en sevilen şarkıları olan ve devamlı mırıldandığımız; "Biraz Kül Biraz Duman", "Mihrabım Diyerek", "Gözlerin Bir Aşk Bilmecesi Sorar Gibi", "Kader Kime Şikayet Edeyim", "Bir Ateşim Yanarım", "Ayrılık", "Yağmur Duası"... gibi besteleri Türk sanat müziğine kazandıran değerli bestekar Avni Anıl'ın 60. sanat yılını ben de kutluyorum.

 ADEM DURSUN / MERHABA / BERLİN