GENÇ KİMDİR? HANGİ OYUN HANGİ YAŞ GRUBUNA HİTAP EDECEK? BUNU NASIL BELİRLEYEBİLİRİZ?

Gençlik oyunu ihtiyaçlarını dile getirdiğimiz, tartıştığımız toplantı ve panellerde Gençlik oyunlarının bir ihtiyaç olduğu konusunda hemfikir olduk. Fakat tam bu noktada nasıl bir gençlik oyunu ve nasıl bir dil endişesi başlıyordu.

Öncelikle hemfikir olduğumuz konulardan birisi de gençliğin bir tek kategoride düşünülemeyeceğiydi. Genel olarak ayırmak gerekirse ilköğretim döneminden başlayarak ortaöğretimde süren yani 12-17 yaş grubu "İLK GENÇLİK DÖNEMİ" , ve ardından gelen üniversiteye denk düşen dönemlerle hemen sonrasını kapsayan dönem "GENÇLİK DÖNEMİ" olarak tanımlanabilir.

Elbetteki insanların kişilik gelişimleri, psikolojik gelişimleri ve ihtiyaçları aynı zaman diliminde aynı oranda gelişme kaydedemeyebilir. Bu nedenle de yazılacak sahnelenecek eserleri  ille de "şu yaş aralıkları içindir" diye belirlemeyi ben doğru bulmuyorum. Siz belli bir yaş grubunun beklentilerini, dilini, beğenisini, sorunlarını ele alıp yazmış olsanız dahi bu sizin eseri yaratı sürecinizdeki hedefinizdir. Eserin tüketim sürecinde eğer doğru dil yakalanmış ise genelde doğru hedef kitlesini bulur. Zaman zaman bir eserin kitlesinin dışına da ulaşması mümkündür. Nasıl ki bir Şirinler çizgi filmi çocuklar için düşünülmüş olsa da erişkinler de izleyebiliyor. Yada tam tersi bir örnekle bir dönem sözleri çocuklar için hiç de uygun olamayan bazı şarkılar basit melodileri, nakaratları ve temposu ile adeta çocuk şarkılarına dönüşüveriyor (Örneğin Yonca Evcimik -  Aboneyim abone, Bandıra bandıra ye beni gibi) Bu tip hedeften sapmalar edebiyat ve tiyatro içinde de olasıdır. Ama büyük oranda tekstiyle, rejisiyle, afişiyle her etkeni belli bir hedef kitleye göre düşünülerek ortaya çıkarılacak eserler siz üzerine "BU OYUN ŞU YAŞ GRUBU İÇİNDİR" yazmasanız dahi büyük oranda doğru hedef kitlesine ulaşacaktır.

    Örneğin üç farklı dönemden üç farklı "ilk gençlik dönemi gencine" hitap eden yazarı örnek verebilirim. Günümüz yazarlarından İpek Ongun, Benim öğrencilik yıllarımdan Kemalettin Tuğcu yada daha da eskilerden Ömer Seyfettin. Bu üç yazar da (farklı dönemlerde) ilk gençlik yıllarını yaşayan gençlerce çok okunan yazarlardır. Ben bunların hiç birinin kitabının üzerinde yaş grubu belirtildiğini görmedim. Belki biraz öğretmenlerin, anne babaların yönlendirmelerinin etkisi ile ama daha çok, kitapların ismi, kitapların kalınlığı, kapak resminin etkisi ile kendi yaş grubunu yaratmış yakalamıştır. Afişinde yada isminde  tavşan kardeş, ördek kardeş imajına yer verilen bir oyuna hangi yaş grubunun gitmeye can atacağı,  "artık büyümüş" olduğunu kabul ettirme telaşındakilerin ise böyle bir oyuna götürülmek istendiklerinde bunu kişiliklerine hakaretmiş gibi algılayacağı bellidir. Siz ister yaş grubu belirtin ister belirtmeyin eser kendi hedef kitlesini kendisi bulacaktır.

Yine sık başvurduğum bir örnek olarak Perihan Mağden gazetedeki köşesinde siyasetten askere dek uzanan oldukça uçta yazılar kaleme alabilmektedir. Ama üzerine yaş grubu yazmasa da "İki Genç Kızın Romanı" direkt 16-19 yaş gurubu ağırlıklı bir okur kitlesiyle buluşuvermiştir. Tiyatrodan örnek vermek gerekirse "Çürük Elma"yı bu yıl Burak Bora Anadolu Lisesi sahnelerken, Hair Müzikalini Bilgi Üniversitesi Tiyatro Candela sahneledi. Ve ulaştığı izleyici kitlesi de yine bunlara paralel yaş gruplarıydı. Yine bu yıl Semaver Kumpanya Trainspotting'i sahnelemiştir ve alt yaş sınırı (18) koymuştur. Üst yaş sınırı koymamasına rağmen seyircisi büyük oranda 18-25 yaş grubu olmuştur. Yani tam da olması gereken hedef kitlesine ulaşmıştır.

Başta da belirttiğim gibi elbette her yaş grubu içinde istisna zevklere ve birikime sahip olanlarda çıkacaktır, 16 yaşında değil 25 yaşında Çürük Elma'yı zevkle izleyecekler de çıkacaktır ya da belli bir tiyatro birikimi, kültürü, eğitimi almış olup gençlik oyununa dönüp bakmayıp Şehir Tiyatrolarında  "Othello"yu izlemeye gidenler de bugün olduğu gibi yine olacaktır ama bu ne Çürük Elmanın gençlik oyunu olması gerçeğini değiştirecektir ne de Othello'yu bir Gençlik oyunu yapacaktır. Ne de bu istisnalar bu oyunların ulaştığı asıl büyük seyirci kitlesini değiştirecektir.

SONUÇ : Gençlik oyunu yazılsın ama hangi oyun Gençlik oyunudur yada hangi oyun hangi yaşa hitap eder, bunun ayrımını nasıl koyacağız vs gibi tartışmalar yersizdir zaman kaybıdır. Siz eserinizi kendinizce hedef kitlesi belirleyerek yada belirlemeyerek yazarsınız sonuçta ortaya çıkan eser hedef kitlesiyle ya hiç buluşamaz (Başaramamışsınızdır) ya da kendiliğinden hedef kitlesini, alıcısını oluşturur, bu grup içinde tanınır, bulunur, izlenir, yayılır. Bu 12-15 de olabilir, 15-20 de olabilir yada 12-20 de olabilir bunu belirlemeye çoğu zaman yaratıcısının bile hakkı olamayacak, direkt alıcısı bunu belirleyecektir.

1GENÇLİK OYUNU" ÜZERİNE

2  PANELDEN İZLENİMLER

3 GENÇ KİMDİR? HANGİ OYUN HANGİ YAŞ GRUBUNA HİTAP EDECEK? BUNU NASIL BELİRLEYEBİLİRİZ?

4 GENÇLİK OYUNU YAZMAK CESARET İSTER

5 GENÇLİK OYUNUNDA EN BÜYÜK TEHLİKE "DİDAKTİK OLMAK"