Dünyada Gençlik Tiyatroları

Eda Atalay edaatalay@yahoo.com 
 

Kanada Manitoba Gençlik Tiyatro’su

Tiyatro... Tiyatro... Dergisi’nin geçtiğimiz ay başlattığı gençlik tiyatroları seferberliğine ben de farklı bir açıdan katkıda bulunmak istedim. Ülkemizde gençlik adına çok fazla tiyatro bulunmadığını göz önüne alarak dünyadaki çalışmaları gözlemlemeye başladık ve yurtdışına bakarak Türkiye’nin gençlik tiyatrosuna eğilimlerinin artmasında yol gösterici örnekler bulmaya çalıştık. Ben de bu örnekleri bulmak, incelemek ve yorumlamak amacıyla buradayım ve sizlere kimin, nerede gençlik için nasıl tiyatro yaptığından örnekler aktaracağım.

Dünyadaki Gençlik Tiyatroları’nı incelemeye Kanada’dan başlayalım. Manitoba Gençlik Tiyatro’su, 1982'den beri çocuklar, gençler ve aileler için profesyonel tiyatro üretimleri sunuyor. Ülkemizdeki gençlik tiyatrolarıyla karşılaştırınca bu topluluğun önemli özelliklerinden biri sahnelediği “gençlik oyunları”dır. Bu topluluk sadece genç izleyicilere tiyatro yaptığı için değil, aynı zamanda gençlerin yaratıcılığını artırmak amacıyla çalışmalar yaptığı için alkışlanmıştır. Topluluğun en yakın zamanda yaptığı ve sahnelemeye devam edeceği çalışmalardan biri de “Smokescreen” (yapay sis) adlı oyun. Oyun otoriter bir baba ile isyankâr bir genç çocuğun arasındaki ilişkiyi keşfetmeyi amaçlıyor. Uyuşturucu kullanımına başlayan bir genç... Oyunun yazarı David A. Craig “Gençler üzerinde belirli gözlemler yaparak” bu oyunu yazdığını belirtmiştir. Aslında oyunun içeriğini anlatmaktan çok ele alınan konuya dikkat çekmek gerek.
Uyuşturucu konusu bir gençlik sorunudur ve anlatılabileceği, anlaşılabileceği en iyi yerlerden biri de sahnedir. Ülkemizde de bunun gibi birçok gençlik sorunu ya da gençlik hedefleri olmasına rağmen sahnelerimizde biz gençlere aktarımı olan pek oyun oynanmamaktadır. Ya yoktur ya yazılmamıştır ya da bu tür oyunların dilimize çevirisi yapılmamıştır. Gençlerin eğitimden, ailevi problemlerine; sosyal ilişkilerine kadar birçok sorun gözlemlenip farkı bir biçimde aktarıma sunulabilir. Tabiî ki bu sadece sunulmakla kalmayacak, gençlerin karşısına yeni seçenekler sunacak ya da amaçlarımızı gerçekleştirmekte bizlere yeni yollar gösterecektir. İzlenen her oyun beyinlerimizde yeni ışıklar yakacak, içinde bulunduğumuz duruma farklı bir bakış açısı ile bakmamıza, sorunlarımızla yüzleşmemize ve onları çözümlememize yardımcı olacaktır.

Belki de bazen yalnızca bizde olduğunu sandığımız durumların aslında bütün gençlerde olabileceğini görmemizi, böylece bireysel gibi görünen sorunların aslında toplumsal olduğunu fark edip çözümlerde de toplumsallaşmamıza vesile olabilir. Sahnelenen her yeni yapıtın gençlerin amaçlarına katkı, sorunlarına yardım sağlayacağını düşünüyorum.

Ülkemizde birçok üniversite ve lise tiyatro topluluğu kendi öğrencilerine sunacağı oyun bulma konusunda zorluk çekmekte ve gençlere yönelik, gençlerin ilgisini çekecek oyun seçmek yerine belli başlı zor oyunlara yönelmektedirler. Bu tutum gençlerin tiyatroya ilgisini artırmaktan çok “bir seferlik seyir ya da sahneleme” olarak kalabilir.

Yabancı tiyatro topluluklarından bahsetmeye devam edecek olursak “The National Association for Youth Drama” da bunlardan biri. Bu topluluk yıllardır gençlerle oyunlar sahnelemekle beraber gençleri oyun yazma konusunda da geliştirmeyi amaçlamış. Topluluk çeşitli oyun yazma yarışmaları düzenleyerek ve her oyunu teker teker inceleyerek gençleri tiyatroya daha çok teşvik etmiş. Bu tür yarışmalar Türkiye’de de olursa elbette biz gençleri tiyatroya karşı daha istekli ve meraklı kılar.
Eğer Türkiye’deki gençlik tiyatroları bir amaç doğrultusunda kurulduysa bu amaç sadece belli başlı oyunları sahnelemek olmamalı, kendi fikirlerimizi, yorumlarımızı katabileceğimiz oyunlar istiyoruz ya da bu oyunları tamamen kendimiz yaratmak… Biz gençlerin
düşüncelerimizi sadece münazara ya da benzer kulüplerinde değil sahnede de anlatmak amaçlarımızdan olmalı. Yapabildiğimiz sadece izlemekse bile, isteğimiz bizim sesimizi duyuran oyunlar izlemektir. Çocuk tiyatrolarının yanı sıra 12–22 yaş arası gençlik tiyatroları da olursa biz gençler daha çok öğrenebilir ve uygulayabiliriz. Bu, gençlerin düşüncelerini dile getirmekte en iyi yardımcı olacaktır.

 tiyatro...tiyatro... dergisi gençlik sayfalarında yayınlanmıştır